11 sierpnia 1892 roku przyszedł na świat gen. Władysław Anders – postać, która na trwałe zapisała się w historii Polski jako dowódca Armii Polskiej w ZSRS oraz 2 Korpusu Polskiego. Dla wielu rodaków stał się uosobieniem niezłomności i wiary w odzyskanie niepodległości, a dla komunistycznych władz – niewygodnym przypomnieniem o Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie.
Droga do sławy: od ułana do dowódcy
Anders swoją wojskową karierę rozpoczynał w I Korpusie Polskim gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, służąc w 1. Pułku Ułanów Krechowieckich. Brał udział w Powstaniu Wielkopolskim, a podczas wojny polsko-bolszewickiej dowodził 1. Pułkiem Ułanów Wielkopolskich. Był również zapalonym jeźdźcem – w 1925 roku prowadził polską drużynę, która zdobyła Puchar Narodów w Nicei.
Wrzesień 1939 i sowiecka niewola
W kampanii wrześniowej walczył w ramach Armii „Modlin” i Armii „Warszawa”, biorąc udział w ciężkich bojach pod Mińskiem Mazowieckim i Tomaszowem Lubelskim. Po agresji ZSRS na Polskę trafił do niewoli, gdzie doświadczył brutalnych przesłuchań w więzieniach na Brygidkach we Lwowie, na Butyrkach i Łubiance w Moskwie. Mimo tortur i prób nakłonienia go do współpracy z Armią Czerwoną, pozostał nieugięty.
Orędownik prawdy o Katyniu i „Polski Mojżesz”
Jako dowódca Polskich Sił Zbrojnych w ZSRS, Anders podejmował starania o wyjaśnienie losu polskich oficerów z Kozielska, Starobielska i Ostaszkowa, zamordowanych przez NKWD w 1940 roku. Jego upór w kwestii ewakuacji ludności cywilnej z „nieludzkiej ziemi” przyniósł mu miano „Polskiego Mojżesza”. Dzięki dwóm ewakuacjom w 1942 roku do Iranu dotarło ponad 115 tysięcy osób, w tym 78,5 tysiąca żołnierzy i 37 tysięcy cywilów, wśród których było około 18 tysięcy dzieci.
Monte Cassino i życie na emigracji
Dowodzony przez Andersa 2 Korpus Polski przeszedł do historii dzięki zwycięskiej bitwie o Monte Cassino w maju 1944 roku – jednej z najkrwawszych batalii frontu zachodniego, która otworzyła aliantom drogę do Rzymu. Po wojnie, w latach 1946–1954, pełnił funkcję Naczelnego Wodza i Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, konsekwentnie sprzeciwiając się sowietyzacji Polski.
Postać generała Andersa przypomina o heroizmie polskich żołnierzy walczących na wszystkich frontach II wojny światowej. Jego dziedzictwo jest pielęgnowane m.in. przez projekt „Szlaki Nadziei”, który upamiętnia bohaterskie czyny Polaków w obronie wolności i godności.
Źródło: Gmina Krośniewice
Fot. facebook.com
